W odpowiedzi na próby niektórych krajów oskarżania Ukrainy o rzekome dążenie do dyskryminacji przedstawicieli mniejszości narodowych w Ukrainie, mianowicie – jakoby o celowe zmniejszenie możliwości nauczania w językach ojczystych, niżej podajemy szczegółowe wyjaśnienia w celu sprostowania takich oskarżeń jako sprzecznych z rzeczywistością:
- Państwo Ukraińskie jest wszechstronnie zainteresowane rozwojem w Ukrainie systemu instytucji edukacyjnych w językach mniejszości narodowych oraz będzie starać się o zapewnienie jego rozwoju;
- Rozszerzenie nauczania w języku państwowym w żaden sposób nie powoduje zawężenia poziomu znajomości oraz użytku języków mniejszości narodowych. Nauczanie w języku ukraińskim skierowane jest ku zabezpieczeniu równych możliwości dla wszystkich obywateli Ukrainy do uzyskania wykształcenia wyższego, dostępu do służby państwowej, rozwoju fachowego, oraz innych opcji użytku znajomości języku ukraińskiego. Obowiązkiem państwa jest zabezpieczenie równych praw i możliwości dla wszystkich obywateli Ukrainy. W taki sposób nowa ustawa nie tylko nie zawęża praw mniejszości narodowych i odpowiada artykułu 22 Konstytucji Ukrainy, ponieważ gwarantuje nauczanie języków narodowych, a nawet rozszerza możliwości obywateli Ukrainy poprzez znajomość języka państwowego. Nauczanie w języku państwowym odpowiada postanowieniom artykułu 24 Konstytucji o zakazie dyskryminacji ze względów etnicznych czy językowych. Wręcz przeciwnie, kiedy przedstawiciele mniejszości narodowych w szkołach de facto były pozbawione możliwości studiowania języka ukraińskiego, tworzyły się przesłanki do takiej dyskryminacji oraz zmniejszenia praw, biorąc pod uwagę, że absolwenci takich szkół de-facto były pozbawione równych możliwości studiowania na uczelniach wyższych w całym kraju, gdzie językiem nauczania jest ukraiński.
- Ustawa Ukrainy O Edukacji również przewiduje podniesienie poziomu znajomości języka angielskiego jako języka komunikacji międzynarodowej oraz międzynarodowego wykształcenia wyższego i nauki.
- Ustawa nie doprowadzi do zniesienia instytucji edukacyjnych (przedszkoli, szkół, uniwersytetów, wydziałów) mniejszości narodowych, a tym bardziej do dymisji nauczycieli. Wręcz przeciwnie, kosztem Państwa Ukraińskiego zostaną zrealizowane dodatkowe szkolenia dla tych nauczycieli, które już uczą odpowiednich przedmiotów w językach mniejszości narodowych, dlatego, żeby oni mieli możliwość uczyć tego przedmiotu w języku państwowym. Ministerstwo Edukacji ma zamiar uzyskać dodatkowe środki finansowe w celu zachęcania obecnych nauczycieli do podwyższenia kwalifikacji i budowania systemu nauczania dwujęzycznego.
- W budżecie na rok 2018 przez Ministerstwo Edukacji i Nauki Ukrainy już przewidziane są koszty na tworzenie słowników terminologicznych dla uczniów.
- Ustawa w żaden sposób nie przewiduje zniesienie wydziału węgierskiego na Użgorodzkim Uniwersytecie Narodowym, jakichkolwiek wyższych uczelni prywatnych. Ustawa w ogóle nie dotyczy działalności uczelni prywatnych w Ukrainie. Rozwój sieci prywatnych placówek oświatowych w jakichkolwiek językach nauczania jest promowany i zachęcany.
- Obecnie jest wprowadzany etap przejściowy realizacji postanowień ustawy, który będzie przewidywać stopniowe wdrażanie ukraińskiego cyklu studiów.
- Język państwowy, wraz z językami mniejszości narodowych, będzie intensywnie uczony zaczynając od szkoły podstawowej, co umożliwi uczniom przygotowanie się do studiowania w języku państwowym w szkole średniej.
- Studia w szkole średniej nie będą realizowane wyłącznie w języku ukraińskim, natomiast będą zawierać istotny udział przedmiotów w językach mniejszości narodowych. W szczególności to obejmuje: język oraz literaturę mniejszości narodowej (ak. 6, p.1 artykułu 7 Ustawy), jeden lub kilka przedmiotów w języku UE (de facto w języku mniejszości narodowej, p. 4 artykułu 7 Ustawy). W cyklu matematyczno-przyrodniczym zostaną dodane słowniki w języku mniejszości narodowej dla równoległego studiowania definicji w dwóch językach.
- Specyficzne momenty wdrażania tej koncepcji zostaną zdefiniowane w innej Ustawie – O Szkolnictwie Średnim, praca, nad którą jest prawie zakończona. Jednak już na tym etapie realizacja ustawy O Edukacji przewiduje określenie przez Ministerstwo Edukacji „górnych i dolnych granic” ilości przedmiotów, które będą studiowane w języku państwowym oraz z kolei w językach mniejszości narodowych. Lista przedmiotów zostanie sporządzona odpowiednio do uchwalonego standardu Ministerstwa Edukacji, który powstaje z uwzględnieniem wyników konsultacji z zainteresowanymi krajami zagranicznymi.
- Oprócz tego, wprowadzenie nauczania w języku państwowym innych przedmiotów będzie prowadzone przez tych samych nauczycieli, którzy obecnie nauczają tych przedmiotów w językach mniejszości narodowych po odpowiednim przekwalifikowaniu.
Dla wdrażania ustawy zostaną rozbudowane dodatkowe programy szkoleniowe, które będą rozbudowywane z uwzględnieniem osobliwości językowych każdej mniejszości narodowej, oraz po konsultacjach z przedstawicielami mniejszości narodowych i naszymi partnerami zagranicznymi.
- Na obecnym etapie rozwoju naszego kraju ważne jest rozwijać język ukraiński oraz przestrzegać przepisów wszystkich naszych zobowiązań międzynarodowych, zgodnie z którymi wsparcie języków mniejszości narodowych nie powinno powodować szkody dla języka państwowego.
- Redakcja artykułu 7 Ustawy Ukrainy O Edukacji zgodna jest z Konstytucją Ukrainy, ze wszystkimi obecnymi zobowiązaniami międzynarodowymi Ukrainy, uwzględnia rekomendacje Haskie dotyczące praw mniejszości narodowych do nauki, a także odpowiada postanowieniom dokumentów dwustronnych i międzynarodowych dot. gwarantowania nauki w języku ojczystym. Stworzenie warunków dla należytego nauczania języka państwowego jest zgodne z postanowieniami wewnętrznych i międzynarodowych aktów ustawodawczych o gwarantowaniu praw mniejszości narodowych, lecz nie kosztem języka państwowego.
- Biorąc pod uwagę rezonans międzynarodowy, Ukraina już przekazała ustawę O Edukacji na ekspertyzę do Rady Europy, a także jest gotowa do przeprowadzania dalszych konsultacji z przedstawicielami krajów zainteresowanych w celu wypracowania mechanizmu implementacji ww. ustawy.
- Prezydent Ukrainy podpisał ustawę w dniu 25 września 2017 roku. Jednocześnie Prezydent Ukrainy podkreślił konieczność ścisłego przestrzegania w jego zastosowaniu praw humanitarnych przedstawicieli mniejszości narodowych, mieszkających w Ukrainie, a także zaapelował do Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz Ministerstwa Edukacji o przeprowadzenie niezbędnych konsultacji z partnerami europejskimi, w tym z Radą Europy.